وبلاگ حقوقی

بر اساس قانون ، زن به محض وقوع عقد نکاح ، مالک مهریه می شود و حتی در دوران عقد نیز ، می تواند تمامی مهریه خود را مطالبه کند . البته ، مطالبه مهریه توسط زن ، به معنای بروز اختلاف ، میان زن و شوهر نیست و زوجه ، هر زمان که بخواهد ، می تواند مهریه خود را مطالبه کرده و مرد نیز ، موظف است به محض درخواست زن ، آن را پرداخت نماید .

با این حال ، به دلیل آنکه معمولا مهریه تعیین شده حین عقد نکاح ، بسیار زیاد و فراتر از توان مالی مرد می باشد و مرد ، نمی تواند کل مهریه تعیین شده را به صورت یکجا پرداخت نماید ، در قانون ، این امکان پیش بینی شده است که مردان ، تحت شرایط خاصی ، تقاضای قسط بندی یا تقسیط مهریه را داشته باشند . البته ، منوط به اینکه اعسار خود را در دادگاه به اثبات برسانند . بنابراین ، یکی از مهم ترین شرایط تقسیط مهریه زن ، اثبات ادعای معسر بودن مرد ، برای پرداخت کل مهریه می باشد .

بر اساس قانون ، اعسار ، به این معنا است که شخص ، اموال کافی برای پرداخت بدهی های خود را نداشته و یا اینکه ، به صورت موقتی ، به اموال خود دسترسی ندارد تا بتواند دین خود را پرداخت نماید . در این شرایط ، برای تقسیط مهریه ، اگر اعسار مرد در دادگاه اثبات شود ، مرد ، از پرداخت کل مهریه زن به صورت یکجا ، معاف می گردد و بر اساس حکم قاضی دادگاه ، ملزم می شود که مهریه زن را به صورت قسطی پرداخت کند .

در خصوص شرایط تقسیط مهریه زن ، باید در نظر داشت قسط بندی شدن مهریه ، منوط به آن است که مرد ، بتواند با ارائه مدارک لازم برای تقسیط مهریه ، ثابت کند که اموال کافی برای پرداخت مهریه ندارد و به اصطلاح ، اقدام به اثبات اعسار خود نماید ؛ لذا به عنوان نمونه ، اگر مرد ، اموال و دارایی هایی داشته باشد که بتواند از محل آن ، مهریه زن را پرداخت نماید ، تقاضای اعسار مرد ، مورد پذیرش قرار نمی گیرد و مرد ، باید دین خود را به صورت یکجا ادا نماید .

البته ، در قانون ، برخی از اموال ، به عنوان مستثنیات دین تعریف شده اند ؛ به این معنا که اگر شخصی ، صرفا این اموال را داشته باشد ، نمی توان از محل آنها ، مهریه زن را توقیف نمود . بر اساس قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی ، موارد زیر جزو مستثنیات دین ، محسوب می شوند و قابل توقیف ، بابت مهریه زن نیستند .

لذا اگر مردی ، بجز اموال مذکور ، مال دیگری برای پرداخت مهریه زن نداشته باشد ، معسر محسوب می شود و می تواند ادعای اعسار نماید . بر این اساس ، شرایط تقسیط مهریه ، آن است که مرد ، معسر بوده و بجز مستثنیات دین ، مال دیگری نداشته باشد . این موضوع ، باید با ارائه مدارک لازم برای قسطی کردن مهریه ، به دادگاه اثبات شود . مستثنیات دین ، بر اساس ماده 65 قانون اجرای احکام مدنی ، شامل موارد زیر است :

الف ) منزل مسکونی که در شأن محکوم علیه در حالت اعسار او باشد ؛

ب ) اثاث و اسباب مورد نیاز زندگی که برای رفع حوائج ضروری محکوم علیه و افراد تحت تکفل یا خانواده وی لازم است .

ج ) آذوقه موجود در منزل ، به قدر احتیاج محکوم علیه و افراد تحت تکفل وی ، برای مدتی که عرفا آذوقه ذخیره می شود .

د ) کتب و ابزار علمی و تحقیقاتی برای اهل علم و تحقیق ، متناسب با شان آنها .

هـ ) وسایل و ابزار کار کسبه ، پیشه وران ، کشاورزان و سایر اشخاص که برای امرار معاش ضروری آن ها و افراد تحت تکفل شان ضروری است .

و ) تلفن مورد نیاز مدیون .

ز ) مبلغی که در ضمن عقد اجاره ، به موجر پرداخت می شود ، مشروط بر اینکه پرداخت اجاره بها ، بدون آن ، موجب عسر و حرج و سختی برای محکوم علیه گردد و ملک اجاره ای ، مورد نیاز مدیون بوده و بالاتر از شان او نباشد .