وبلاگ حقوقی

زن و مرد می توانند در زمان عقد ، بر روی میزان مهریه توافق کنند اما در شرایطی ممکن است به هر دلیل این میزان مشخص نشده باشد و با این حال ، این به آن معنی نیست که به زن مهریه تعلق نمی گیرد و در صورتی که زن و شوهر در میزان مهریه به توافق نرسیده باشند ، راه های دیگری برای تعیین میزان مهریه زن وجود دارد و لذا مهریه از این نظر به اقسامی تقسیم بندی می شود . اقسام مهریه از نظر تعیین مهر در نکاح عبارت است از مهرالمسمی ، مهرالمثل ، مهرالمتعه و مهرالسنه که در زیر تعریف هر کدام را بیان کرده ایم .

1مهرالمسمی : مقدار مال معینی است که با توافق طرفین در هنگام عقد به عنوان مهریه زن معین شده است که مرد باید آن مقدار را به زن بپردازد . البته نکته قابل توجه این است که زن فقط می تواند برای دریافت 110 سکه مرد را به پرداخت مهریه جلب کند و از ضمانت اجرا های قانون اجرای محکومیت های مالی بهره بگیرد .

2مهرالمثل : در صورتی که میزان مهریه زن ، در عقدنامه نکاح ذکر نشده باشد و طرفین هیچ توافقی بر این مبنا انجام نداده باشند و همچنین بین طرفین نزدیکی رخ داده باشد ، برای زن ، مهرالمثل تعیین می شود . ماده 1087 مهرالمثل را تعریف کرده است : " اگر در نکاح دائم مهر ذکر نشده یا عدم مهر شرط شده باشد نکاح صحیح است و طرفین میتوانند بعد از عقد مهر را به تراضی معین‌ کنند و اگر قبل از تراضی بر مهر معین بین آن ها نزدیکی واقع شود زوجه مستحق مهرالمثل خواهد بود. "

علاوه بر آن موارد دیگری نیز وجود دارد که زن مستحق دریافت مهرالمثل می شود . این موارد عبارتند از :

در صورتی که عقد نکاح به درستی منعقد نشده باشد و یا شرایط لازم برای انعقاد را نداشته باشد و زن هم از این قضیه اطلاع نداشته باشد و با مرد ، نزدیکی کند ، مهرالمثل به او تعلق خواهد گرفت . طبق ماده 1099 : " در صورت جهل زن به فساد نکاح و وقوع نزدیکی زن مستحق مهرالمثل است. "

مورد دومی که زن مهرالمثل دریافت می کند ، این است که مهریه ای که در عقدنامه مشخص شده باشد ، معلوم نباشد و یا ارزش مادی نداشته باشد که در ماده 1100 این نکته به روشنی بیان شده است : " در صورتی مهرالمسمی مجهول باشد یا مالیت نداشته باشد یا ملک غیر باشد در صورت اول و دوم زن مستحق مهرالمثل خواهد ‌بود ..."

برای تعیین مهرالمثل ، وضعیت زن مورد توجه قرار می گیرد و با توجه به شان زن و وضعیت خانوادگی او مهرالمثل محاسبه می شود ماده 1091 در همین مورد می گوید : " برای تعیین مهرالمثل باید حال زن از حیث شرافت خانوادگی و سایر صفات و وضعیت او نسبت به اماثل و اقران و اقارب و همچنین‌ معمول محل و غیره در نظر گرفته شود. "

3مهرالمتعه : در ماده 1093 این نوع مهر تعریف شده است : " هرگاه مهر در عقد ذکر نشده باشد و شوهر قبل از نزدیکی و تعیین مهر زن خود را طلاق دهد ، زن مستحق مهرالمتعه است " بنابراین در مورد این که مهرالمتعه به زن تعلق می گیرد یا خیر ، دو شرط باید وجود داشته باشد : اول این که مهریه در زمان نکاح مشخص نشده باشد ، و دومی این که پیش از این که زن و مرد باهم ارتباط زناشویی داشته باشند ، طلاق بگیرند . برای تعیین میزان مهرالمتعه ، بر خلاف مهرالمسمی ، وضعیت اقتصادی مرد مورد توجه قرار می گیرد نه وضعیت زن . ماده 1094 قانون مدنی به این نکته اشاره کرده است : " برای تعیین مهرالمتعه حال مرد از حیث غنا و فقر ملاحظه می شود "

4مهرالسنه : تعریف مهرالسنه در قانون مدنی نیامده است اما با مراجعه به منابع فقهی می توان به تعریف آن پی برد . مهرالسنه ، مهریه دختران پیامبر بوده که میزان آن پانصد درهم نقره می باشد که محاسبه آن با نوسانات بازار لحاظ می شود و در صورتی که در قسمت میزان مهریه ، نوشته شده باشد ، مهرالسنه این میزان قابل مطالبه است .