وبلاگ حقوقی

پس از ازدواج یا همان عقد نکاح، حقوق و تکالیف زن و شوهر در مقابل یکدیگر برقرار می شود. یکی از این تکالیف، تکلیف تمکین زن در مقابل شوهر بوده و در مقابل، از حق نفقه برخوردار می گردد؛ در نتیجه، در صورت عدم تمکین زن، حق نفقه وی ساقط می شود که در این صورت، حقی بر مطالبه نفقه نخواهد داشت.

با این وجود، در برخی از موارد، به دلیل وجود موانعی، قانون و شرع این اجازه را به زن داده که از تمکین امتناع نماید. . در همین راستا ، زن می تواند در صورت وجود موانع قانونی برای عدم تمکین ، نه تنها از تمکین نسبت به همسرش خودداری کند ، کماکان از حق نفقه برخوردار باشد . در پاسخ به این سوال که در چه مواردی زن مجاز به عدم تمکین است؟ و در چه صورت زن می تواند تمکین نکند؟ باید گفت مواردی که زن مجاز به عدم تمکین است، عبارتند از :

ابتلای شوهر به امراض جنسی و مقاربتی

مطابق ماده 1127 قانون مدنی " هرگاه شوهر بعد از عقد مبتلا به یکی از امراض مقاربتی و جنسی گردد ، زن حق دارد که از نزدیکی با او خودداری و امتناع نماید ، امتناع به علت مزبور مانع از حق نفقه نخواهد بود " . در نتیجه، با مجوز این ماده ، در صورت ابتلای شوهر به یکی از امراض مقاربتی، زن تا جایی که از سرایت آن بیماری مصون باشد ، می تواند از نزدیکی با شوهر خودداری کند .

به این دلیل که نشوز زوجه و عدم تمکین زن در این مورد با مجوز قانون می باشد ، همچنان از حق نفقه برخوردار است و مرد نمی تواند بدلیل عدم تمکین در چنین شرایطی از پرداخت نفقه زن خودداری کند . در غیر این صورت ، به مجازات عدم پرداخت نفقه محکوم می شود .
نکته ای که باید به آن توجه کرد آن است که عدم تمکین در این ماده ناظر بر تمکین خاص می باشد ؛ یعنی عدم تمکین زن فقط در خصوص روابط زناشویی آنهاست و وظیفه تمکین عام زوجه همچنان بر عهده وی می باشد . 

ضرر بدنی ، مالی و شرافتی

به موجب ماده 1115 قانون مدنی ، " اگر بودن زن با شوهر در یک منزل متضمن خوف ضرر بدنی یا مالی یا شرافتی برای زن باشد ، زن می تواند مسکن جداگانه اختیار کند و در صورت ثبوت مظنه ضرر مزبور ، محکمه حکم بازگشت به منزل شوهر را نخواهد داد و مادام که زن در بازگشت به منزل مزبور معذور است ، نفقه بر عهده شوهر خواهد بود " . نتیجه ای که از این ماده گرفته می شو آن است که اگر زندگی با شوهر زیر یک سقف برای زن ، همراه با خطر باشد ، می تواند از تمکین خودداری کند و کماکان حق نفقه او برقرار است .

تعیین محل زندگی توسط زن

ماده 1114 قانون مدنی در مرد نحوه تعیین محل زندگی مقرر داشته: " زن باید در منزلی که شوهر تعیین می کند سکنی نماید ؛ مگر آنکه اختیار تعیین منزل به زن داده شده باشد " . با مجوز این ماده، در صورتی که حق تعیین منزل به زن داده شده باشد ، زن می تواند از زندگی کردن در منزل مشترک با مرد خودداری کند ؛ اما سایر وظایف زن که مرتبط با تمکین بوده، همچنان بر عهده وی می باشد .

بیماری زن

بیماری خود زن نیز از جمله مواردی است که زن مجاز به عدم تمکین است. برخی از بیماری ها در زن مجوزی قانونی و مشروع برای عدم تمکین خاص به شمار می روند . به عنوان مثال، در موردی که زن مبتلا به عارضه قَرَن یعنی مسدود بودن غیر مجاز می باشد تناسلی بوده، می تواند از تمکین خودداری نماید. همچنین در زمان عادت ماهیانه، نیز می تواند از تمکین خودداری کرده و این هم یکی از موارد مجاز عدم تمکین محسوب می شود . 

استفاده از حق حبس

حق حبس در ماده 1085 قانون مدنی تعریف شده است. به موجب این ماده: " زن می تواند تا مهر به او تسلیم نشده از ایفاء وظایفی که در قبال شوهر دارد امتناع کند ؛ مشروط بر اینکه مهر او حال باشد و این امتناع مُسقط حق نفقه نخواهد بود " . طبق این ماده، تاوقتی که رابطه زناشویی میان زن وشوهر برقرار نشده باشد ، زن می تواند تا زمانی که تمام مهریه به او پرداخت نشده است ، از شوهر خود تمکین نکند و از آنجا که این مورد نیز از مواردی است که زن مجاز به عدم تمکین است، در این صورت ، باز هم دارای حق نفقه خواهد بود .