وبلاگ حقوقي

عقد موقت يا صيغه ، يكي از انواع عقد نكاح مي باشد كه شرايط و احكام مربوط به آن ، ضمن قانون مدني ، بيان شده است . به طور خلاصه ، مي توان گفت كه در عقد موقت ، بر خلاف عقد ازدواج دائم ، زن و مرد ، صرفا براي مدت زمان تعيين شده در عقد ، به هم محرم مي شوند و پس از پايان يافتن مدت زمان عقد موقت ، رابطه زوجيت نيز ، خاتمه پيدا مي كند .

يكي از تفاوت هاي عقد ازدواج دائم و موقت ، آن است كه حين عقد موقت ، بايد حتما مدت زمان عقد ، به صورت دقيق ، تعيين شود . علاوه بر اين ، مهريه زن در عقد موقت يا صيغه ، بايد تعيين شده باشد ؛ در غير اين صورت ، مي توان گفت كه شرايط صحت عقد موقت ، وجود نداشته است و عقد ، باطل و بلا اثر خواهد بود .

اما يكي از سوالات مهمي كه در ارتباط با عقد يا صيغه موقت مطرح مي شود ، اين است كه حقوق زن در صيغه موقت چيست و به عبارت ديگر ، در صيغه موقت ، زن چه حقوقي دارد كه شوهر ، موظف به فراهم نمودن و تامين آن است ؟ در پاسخ به اين سوال ، بايد گفت كه حقوق زن در ازدواج موقت يا صيغه ، با حقوق زن در ازدواج دائم ، اندكي متفاوت است كه در اين قسمت ، به بررسي آن مي پردازيم .

در ارتباط به حقوق زن در صيغه موقت ، اولين موردي كه متبادر به ذهن مي شود ، حق نفقه زن است . در واقع ، اين سوال مطرح مي شود كه آيا در صيغه موقت نيز ، زن مانند ازدواج دائم ، حق دريافت و مطالبه نفقه خواهد داشت ؟ در پاسخ به اين سوال ، بايد گفت كه بر اساس ماده 1113 قانون مدني ، حق دريافت نفقه زن در عقد موقت ، پيش بيني نشده است .

بر اساس اين ماده ، در عقد موقت ، زن ، حق دريافت نفقه ندارد ؛ مگر در دو حالت . حالت اول ، اين است كه حين عقد موقت يا صيغه ، شرط شده باشد كه زن ، حق دريافت نفقه داشته باشد و حالت دوم ، اين است كه عقد موقت ، بر اين مبنا ميان طرفين منعقد شده باشد كه زن ، نفقه دريافت كند ؛ حتي اگر زن و شوهر ، حين صيغه ، شرطي بابت دريافت نفقه ، نكرده باشند .

دومين مورد از حقوق زن در صيغه موقت ، ارث زن در عقد موقت مي باشد . به عبارت ديگر ، اين سوال ممكن است مطرح شود كه آيا در صورت فوت شوهر در عقد موقت يا صيغه ، همسر وي مي تواند از ارث وي بهره مند شود يا خير ؟ در پاسخ به اين سوال ، بايد گفت كه بر خلاف عقد دائم ، در عقد موقت يا صيغه ، ميان زن و شوهر ، رابطه توارث برقرار نمي شود و به همين دليل ، در صورتي كه مرد ، حين عقد موقت ، فوت كرده باشد ، زن نمي تواند از وي ارث ببرد .

مورد بعدي در رابطه با حقوق زن در صيغه موقت ، مربوط به مهريه زن در صيغه موقت مي باشد . همانطور كه بيان شد ، يكي از مهم ترين شرايط صحت ازدواج موقت ، اين است كه در زمان عقد ، مهريه زن ، به صورت دقيق ، تعيين شده باشد و در غير اين صورت ، عقد موقت ، باطل مي باشد . لذا در عقد موقت يا صيغه نيز ، مانند عقد دائمي ، زن ، حق دريافت مهريه را خواهد داشت و در صورتي كه مرد ، مهريه زن را نپردازد ، به استناد صيغه نامه ، مي تواند در دادگاه ، دعوي مطالبه مهريه اقامه كند .

يكي ديگر از حقوق زن در صيغه موقت ، اين است كه مرد ، در برخي موارد خاص ، ملزم به ثبت ازدواج موقت يا صيغه شده است و در صورتي كه اقدام به ثبت نكاح موقت نكند ، ممكن است با مجازات عدم ثبت صيغه مواجه شود كه شامل  جريمه نقدي ، حبس و الزام به ثبت عقد موقت مي باشد . بر اساس قانون حمايت خانواده ، در صورتي كه زوجه ، حين عقد موقت ، باردار شده و يا اينكه در زمان ازدواج موقت ، شرط شده باشد كه مرد ، عقد موقت را ثبت كند ، مرد ملزم است اين امر را انجام دهد .

صدور صيغه نامه، در صورتي ممكن است كه مدارك لازم، توسط زوجين ارائه شود. بنابراين، در اين بخش از مقاله، قصد داريم مدارك لازم براي گرفتن صيغه نامه محضري را بررسي نماييم.

مدارك لازم زوجه، براي گرفتن صيغه نامه محضري، عبارتند از:

مدارك شناسايي زوجه ( شناسنامه و كارت ملي)

دو قطعه عكس 3 در 4

شناسنامه و كارت ملي پدر زوجه و حضور وي در دفترخانه (كه از شرايط صيغه موقت دختر باكره مي باشد) 

طلاق نامه يا گواهي فوت همسر (در صورتي كه زوجه، قبلا ازدواج كرده باشد)

مدارك لازم زوج، براي گرفتن صيغه نامه محضري، عبارتند از :

مدارك شناسايي زوج ( شناسنامه و كارت ملي)

دو قطعه عكس 3 در 4

همان طور كه در بخش شرايط اخذ صيغه نامه محضري بيان كرديم، دفتر خانه هاي ازدواج و طلاق، زماني صيغه نامه محضري را صادر كرده و ازدواج موقت را به ثبت مي رسانند كه تمامي مدارك مذكور، توسط زوجين، ارائه شده و اصل بودن آن، توسط مسئول دفتر خانه تاييد گردد. بنابراين، زوجيني كه قصد اخذ صيغه نامه محضري را دارند، بايد تمامي اين مدارك را از قبل آماده نمايند. همچنين، حضور پدر دختر دوشيزه، براي صدور صيغه نامه محضري در دفترخانه الزامي مي باشد.

به موجب ماده 21 قانون حمايت از خانواده مصوب 1391، موارد الزام به ثبت ازدواج موقت يا صيغه در محضر، مقرر شده است. بر اساس اين ماده قانوني : " نظام حقوقي جمهوري اسلامي ايران، در جهت محوريت و استواري روابط خانوادگي، نكاح دائم را كه مبناي تشكيل خانواده است، مورد حمايت قرار مي‌ دهد. نكاح موقت نيز تابع موازين شرعي و مقررات قانون مدني است و ثبت آن، در موارد زير الزامي است:

باردارشدن زوجه : به موجب ماده مذكور، يكي از شرايطي كه لزوما بايد ازدواج موقت، در دفترخانه (محضر) ثبت شود، باردار شدن زوجه مي باشد. در صورتي كه ازدواج موقت در دفترخانه ثبت گردد و صيغه نامه محضري صادر شود، زوجه به راحتي مي تواند با ارائه سند ازدواجي ( صيغه نامه محضري) كه از سوي دفترخانه صادر شده، براي فرزند خود از اداره ثبت احوال، شناسنامه دريافت نمايد.

توافق طرفين : ممكن است، زوجيني كه قصد ازدواج موقت دارند اين موضوع را ميان خود توافق كنند كه ازدواج موقت خود را به ثبت برسانند و يك سند، تحت عنوان صيغه نامه محضري، از مسئول دفترخانه دريافت نمايند. در اين حالت، لزوما بايد عقد محرميت ميان زوجين توسط محضردار يا همان سردفتر جاري شود.

شرط ضمن عقد : اگر زن و مرد، ضمن عقد موقت خود، شرط كرده باشند كه ازدواج موقت آنها به ثبت برسد، در اين حالت نيز، ثبت اين ازدواج در دفترخانه، الزامي است. براساس تبصره ماده مذكور، ثبت ازدواج موقت در دفترخانه ازدواج و طلاق، مطابق آيين نامه مربوطه انجام مي گيرد كه بعد از ثبت، يك سند ازدواج، تحت عنوان صيغه نامه محضري، براي زوجين صادر مي گردد.

لازم است اين نكته، بيان شود كه بر اساس ماده 49 قانون حمايت از خانواده مصوب سال 1391، در مواردي كه ثبت نكاح موقت، الزامي است و مرد از ثبت آن امتناع مي ورزد، در اين وضعيت، قانون گذار او را علاوه بر الزام به ثبت ازدواج موقت، به پرداخت جزاي نقدي درجه پنج و يا حبس تعزيري درجه هفت، محكوم مي كند.